Wat is het verschil tussen perliet en vermiculiet?

Perliet houdt de grond luchtig en laat water doorlopen. Vermiculiet doet bijna het omgekeerde: het neemt water op en houdt voedingsstoffen vast. De voorlichtingsdienst van NC State University zet perliet in voor de afwatering en vermiculiet voor een mengsel dat meer water vasthoudt.

Daarmee ligt je keuze grotendeels vast. Perliet gebruik je voor stekken en voor planten die tussen twee gietbeurten droog willen staan. Vermiculiet hoort in zaaigrond en bij planten die veel water vragen. In een zaaimengsel zitten ze vaak allebei, elk met een eigen taak.

Wat is perliet?

Perliet is vulkanisch glas dat tot zeer hoge temperatuur is verhit. Het glas zwelt daarbij op als popcorn, schrijft de voorlichtingsdienst van de University of Georgia (UGA). Wat overblijft zijn witte, lichte korrels. Je kent ze uit veel zakken potgrond als de kruimels die op piepschuim lijken.

In de pot maakt perliet ruimte. De korrels liggen tussen de deeltjes potgrond, zodat overtollig water wegloopt en de wortels genoeg zuurstof krijgen. Dat weglopen van water heet drainage. Perliet meng je erdoor om overtollig water kwijt te raken, niet om het vast te houden. Voeding levert het zelf ook niet. Volgens NC State heeft het in potmengsels het grind van vroeger vervangen, omdat het lichter is en je de pot makkelijker verplaatst.

Vermiculiet houdt water en voeding vast

Vermiculiet is een natuurlijk mineraal dat uit de grond wordt gehaald. Het bestaat uit magnesium, aluminium en ijzer. Je koopt het als kleine bruine korrels of schilfers (UGA). NC State beschrijft het als een verhit en opgezwollen kleimineraal dat water opneemt en voedingsstoffen aantrekt zodra het nat is.

Volgens UGA houdt het mengsel door de vorm van de schilfers wat lucht en loopt er water doorheen. Puur als stekgrond raadt NC State het af. Vermiculiet klinkt dan in, dat wil zeggen dat het samenzakt, en houdt te veel vocht vast.

Perliet en vermiculiet naast elkaar

De belangrijkste verschillen op een rij.

Wanneer kies je perliet of vermiculiet?

De vraag is hoeveel water je plant bij de wortels wil hebben. NC State geeft per type plant een richting:

• Planten die liever droog staan of snel wortelrot krijgen: cactussen, vetplanten en kruiden als lavendel, tijm en oregano. Meng perliet door hun potgrond, zodat er meer lucht in het mengsel zit.
• Planten die veel water vragen, zoals tomaat, staan beter in een mengsel met vermiculiet en compost.

Wie kruiden binnen kweekt, zet ze in luchtige potgrond in een pot met gaten in de bodem. Blijft die grond na het gieten lang nat, dan is perliet het middel om hem losser te maken.

Kweek je zonder aarde, dan krijgt perliet een andere rol. Bij hydrocultuur is het een van de minerale materialen die de plant overeind houden, terwijl het water de voeding levert.

Mengverhoudingen voor zaaien, stekken en kamerplanten

De verhoudingen hieronder komen uit de voorlichting van NC State, UGA en Penn State Extension. Een deel is een maat in volume, bijvoorbeeld een emmer of een bakje.

Gebruik voor zaaigrond fijne perliet, want grove korrels zitten de jonge plantjes in de weg, waarschuwt UGA. Vul de bakjes los en druk het mengsel niet aan. Heel fijn zaad strooi je volgens NC State op een bovenlaag van ruim een halve centimeter fijne vermiculiet.

Zet de bakjes daarna op een lichte plek of onder een kweeklamp. Zaailingen die lang en dun worden en naar het raam buigen, krijgen te weinig licht.

Stekgrond moet volgens NC State aan vier eisen voldoen:

• schoon, zonder ziektes en onkruidzaad
• arm aan voeding
• goed doorlatend, zodat er lucht bij het stekje komt
• zo vochtig dat je niet steeds hoeft te gieten

Perliet levert de lucht, de turf houdt het vocht vast. Daarom krijgt perliet in stekgrond minstens evenveel ruimte als de turf.

Heb je al een zak kant-en-klare potgrond, dan hoef je niet alles zelf te mengen. Een gekocht mengsel verbeter je volgens NC State vaak door er een bestanddeel aan toe te voegen. Voor meer lucht meng je perliet erdoor, voor meer vocht vermiculiet.

Stof en asbest bij het mengen

Perliet stuift. Volgens NC State adem je dat stof beter niet in: draag een stofmasker of maak de perliet eerst nat. Perliet bevat ook wat fluoride. Laat het daarom weg bij planten die daar gevoelig voor zijn, zoals graslelie en dracaena.

Bij vermiculiet gaat de vraag vaak over asbest. Volgens de Amerikaanse milieudienst EPA kwam van 1919 tot 1990 meer dan 70 procent van het vermiculiet in de Verenigde Staten uit een mijn bij Libby. In die grond zat ook asbest. Daarom heeft de EPA tuinproducten met vermiculiet onderzocht. Wie vermiculiet thuis of in de tuin gebruikt, loopt volgens de EPA een minimaal gezondheidsrisico. Om dat risico verder te verkleinen, geeft de EPA drie adviezen:

• werk buiten of in een goed geventileerde ruimte
• houd de vermiculiet vochtig, zodat er geen stof opwaait
• neem geen stof op je kleding mee naar binnen

Wil je zo min mogelijk stof, kies dan kant-en-klare potgrond. De EPA noemt die als alternatief, omdat er minder vermiculiet in zit en hij minder stuift. Een ander materiaal, zoals perliet, kan ook.

Welke korrel haal je als eerste in huis?

Kweek je vooral stekjes, kruiden en kamerplanten die droog willen staan, dan heb je aan één zak perliet genoeg. Zaai je in het voorjaar groente voor, dan komt er vermiculiet bij, want het basisrecept van UGA voor zaaigrond bestaat uit gelijke delen turf of kokosvezel, vermiculiet en fijne perliet. Met die twee zakken en wat turf maak je de meeste mengsels uit de tabel hierboven.